آموزش نویسندگی | تولید محتوا | روزنامه نگاری

تولید محتوا چیست؟

به تازگی تولید محتوا به یکی از مشاغل و حرفه‌های مهم در جامعه تبدیل شده است. همه ما هر روز به محتواهای مختلف نیاز داریم. فرقی هم ندارد چه کاره هستیم و جایگاه ما کجاست. ما به انواع محتواها مانند محتواهای اطلاع‌رسانی، آموزشی، علمی، سرگرم‌کننده و غیره نیازمند هستیم. در این مقاله با تولید محتوا و سبک‌های مختلف آن آشنا می‌شویم.

بگذارید اول تعریف ساده‌ای از «محتوا» داشته باشیم:

هر گونه اطلاعات منظم، ساختاریافته‌ و قابل فهم که باعث برطرف‌شدن نیازی از فرد یا افراد می‌شود، «محتوا» نام دارد. پس به روند خلق محتوا، می‌توانیم تولید محتوا بگوییم.

محتوا انواع مختلفی دارد؛ محتوای نوشتاری، عکس، ویدئو، صوت، اینفوگرافیک و غیره.

مثلا وقتی شما مطلب یا عکسی در شبکه‌های اجتماعی خود می‌گذارید،‌ در اصل تولید محتوا کرده‌اید. یا همین متنی که هم‌اکنون در حال خواندن آن هستید نمونه‌ای از محتوای آموزشی است.  

گوینده اخبار در تلویزیون یا رادیو به مخاطبان خود محتوای خبری و اطلاع‌رسانی ارائه می‌کند. افراد و سازمان‌ها برای فروش کالا یا خدمات خود محتواهای تبلیغاتی آماده می‌کنند؛ و ده‌ها مثال دیگر.

پس محتوا باید حامل پیام و اطلاعاتی واضح، روشن و قابل فهم برای مخاطب باشد. به همین دلیل تولید محتوا، مهارتی تخصصی است و البته می‌توان آن را یاد گرفت.

آیا تولید محتوا همان تولید علم است؟

خیر؛ این دو کاملا با هم متفاوت هستند. مثلا کسی که محتوای آموزشی درباره فیزیک می‌نویسد، الزاما فیزیک‌دان نیست و در تولید آن علم نقش ندارد.

کارشناس تولید محتوا به خوبی می‌داند با توجه نیاز مخاطب چگونه اطلاعات و مفاهیم را ساده‌سازی کند و آنها را در ساختاری حرفه‌ای و منظم ارائه نماید.

منتها کارشناس تولید محتوا باید روی مباحث علمی و فنی محتوایی که تولید می‌کند تسلط داشته باشد. زیرا محتوای غلط و بی‌اعتبار، هر چقدر هم زیبا و جالب باشد،‌ به درد نمی‌خورد.

بسترهای انتشار محتوا

دهه‌هاست کتاب‌ها، روزنامه‌ها، مجلات، رادیو و تلویزیون مهم‌ترین و فراگیرترین بسترهای انتشار محتوا هستند. اما در سال‌های اخیر اینترنت و جهان دیجیتال توانسته است همه این امکانات و ظرفیت‌ها را یکجا جمع کند. به طوری‌که هم‌اکنون اینترنت به مهم‌ترین، ارزان‌ترین، ساده‌ترین و فراگیرترین بستر برای انتشار محتوا تبدیل شده است.

به طور مثال راه‌اندازی یک وبلاگ و انتشار محتوا در آن برای کاربران هیچ هزینه‌ای ندارد و آنها به دانش فنی بالایی برای این کار نیاز ندارند.

به همین دلیل تکیه برای تولید محتوا بیشتر روی اینترنت و ظرفیت‌های آن متمرکز است. از آنجایی که همه ما در زندگی روزانه و کاری خود به محتواهای مختلفی نیاز داریم، کسانی که تخصص‌های لازم در زمینه تولید محتوا را به دست می‌آورند، به خوبی می‌توانند از این راه علاوه بر خدمت به جامعه و جذب مخاطب،‌ کسب درآمد نیز داشته باشند.

تولید محتوا

سبک‌های تولید محتوا

تولید محتوا به سبک‌های مختلفی انجام می‌شود. با توجه به نیاز‌مان می‌توانیم از یک یا چند سبک زیر استفاده کنیم:

تولید محتوا به صورت متن

ساده‌ترین و رایج‌ترین نوع محتوا، محتوای متنی است. برای تولید این نوع محتوا به مهارت نویسندگی علمی نیاز دارید و باید با فوت و فن‌های آن آشنا باشید. به عبارت بهتر این مهارت پایه‌ای‌ترین مهارت در تولید محتواست.

تولید محتوا به صورت عکس

محتوای تصویری نوع دیگری از محتواست. به همین منظور لازم است با مهارت‌ عکاسی و ویرایش عکس آشنا باشید. معمولا عکس‌ها به تنهایی محتوای کاملی نیستند. بلکه اغلب باید آنها را با محتوای متنی ترکیب کرد. عکس‌‌ها به شدت در افزایش فهم محتوا موثر هستند.

مثلا شما محتوایی آموزشی درباره روش استفاده از وسیله‌ای را می‌نویسید و به راحتی با قراردادن چند عکس از آن وسیله در میان نوشته‌های خود، به مخاطب در فهم مطلب کمک می‌کنید.

تولید محتوا به صورت اینفوگرافیک

نوع سوم از خروجی‌های تولید محتوا، محتوای اینفوگرافیک است. بعضی‌ها به اینفوگرافیک، «داده‌نمایی» هم می‌گویند.

اینفوگرافیک‌ها ترکیبی از متن، عکس و تصاویر هستند که به کمک آنها می‌توانید داده‌ها و اطلاعاتی را به مخاطبین ارائه کنید. در این نوع محتوا، گرافیک نسبت به متن پررنگ‌تر است. اینفوگرافیک‌ حافظه بصری مخاطب را نشانه می‌رود و با دیدن آنها، اطلاعات به صورت تصویری به ذهن سپرده می‌شود.

برای تولید این نوع محتوا باید اصول گرافیک را بشناسید و به نرم‌افزارهای گرافیکی مسلط باشید. معمولا برای تولید اینفوگرافیک‌ها از نرم‌افزارهای فتوشاپ، ایندیزاین و ایلیستریتور استفاده می‌شود.

تصویر زیر نمونه‌ای از اینفوگرافیک است و مفاهیم این بخش از مطلبی که می‌خوانید را شامل می‌شود. برای تهیه این اینفوگرافیک از نرم‌افزار فتوشاپ استفاده کرده‌ام.

تولید محتوا

تولید محتوا به صورت صوتی

محتوای صوتی نیازی به تعریف ندارد. همه ما رادیو گوش کرده‌ایم و ممکن است هر روز به چندین فایل صوتی در خانه، محل کار و حتی در خودروی‌مان گوش دهیم.

در حال حاضر تعداد زیادی از کاربران حرفه‌ای و آماتور به تولید فایل‌های صوتی در موضوعات مختلف مشغول هستند و اغلب تحت عنوان «پادکست» در اینترنت منتشر می‌کنند.

تولید فایل‌های صوتی امکانات سخت و پیچیده‌ای نمی‌خواهد. یک میکروفن ساده، رایانه و آشنایی با نرم‌افزارهای ویرایش صدا مانند ادوب آدیشن، پایه‌ای‌ترین امکانات و مهارت‌ها برای تولید پادکست است.

افراد از محتوای صوتی به خوبی استقبال می‌کنند. زیرا امکان گوش‌دادن به آنها در حین کار، رانندگی، ورزش و جاهای دیگر وجود دارد.

از طرفی دیگر تولید فایل‌های صوتی به نابینایان کمک می‌کند تا ارتباط بهتری با جهان پیرامون خود برقرار کنند.

خوشبختانه در سال‌های اخیر تعداد زیادی از کتاب‌ها و محتواهای ارزشمند به صورت «کتاب‌های صوتی» برای استفاده نابینایان و سایر علاقمندان تهیه شده‌اند.

تولید محتوا به صورت ویدئو

محتوای ویدئویی نوع رایج دیگری از خروجی‌های محتوا محسوب می‌شود. در ویدئوها به خاطر ترکیب تصویر، متن، موزیک و برخی جلوه‌های دیداری با هم،‌ مخاطبان به آن جذب می‌شوند.  

به نظر می‌رسد برای تولید ویدئوهای حرفه‌ای به تجهیزات پیشرفته و گران‌قیمتی نیاز است. اما در حال حاضر به کم نرم‌افزارهای ساده‌ای مانند کم‌تازیا به راحتی می‌توانید محتواهای ویدئویی جذاب و حرفه‌ای، آن هم در خانه تولید کنید.

هر جا هم که به فیلم‌برداری نیاز باشد، تلفن‌های همراه امروزی کار را بسیار ساده کرده‌اند و اغلب آنها از کیفیت‌های خوب و قابل قبولی برخوردارند.

مهم‌ترین مهارت در تولید محتوا چیست؟

به جرات می‌توانم بگویم که مهم‌ترین مهارت در تولید محتوا، توانایی ساختاربندی صحیح محتواست. بعد از انتخاب سوژه برای تولید محتوا و جمع‌آوری اطلاعات اولیه و پایه، آنچه که مهم است، ساختاربندی محتواست.

منظور من از ساختاربندی، طراحی داستان کلی محتواست. اینکه داستان و طرح کلی‌مان را از کجا شروع و به کجا ختم کنیم. کدام اطلاعات را در چه بخشی ارائه نماییم. به عبارتی تقدم و تاخر موضوعات را طراحی کنیم. فرقی هم ندارد محتوای ما از چه نوعی باشد؛ متن، عکس، ویدئو و غیره.

ساختاربندی مناسب برای همه آنها الزامی است. تنها روش پیاده‌سازی آن ساختار در هر یک از آنها تفاوت دارد.

مثلا در محتوای متنی، ترتیب عناوین و چینش صحیح مفاهیم ساختاربندی را مشخص می‌کند. در حالی که در عکس زاویه دید و ‌کادربندی آن ساختار اصلی عکس را نشان می‌دهد.

به همین ترتیب مبحث ساختاربندی به محتواهای ویدئویی، اینفوگرافیک و غیره نیز قابل تعمیم است.

تولید محتوا

چنین ساختاربندی باید در هر محتوایی وجود داشته باشد. باید بگویم دقیقا نقاط قوت و ضعف بسیاری از محتواها از همین ساختاربندی نشئات می‌گیرد.

در حقیقت کسی که تولید محتوا می‌کند، کارش مانند معمار ساختمان است. معمار باید فضاهای داخلی خانه را به گونه‌ای طراحی کند که افراد در آن احساس راحت‌تری داشته باشند. به قول معروف خانه باید خوش‌نقشه باشد. حتی اگر بهترین مصالح برای ساخت خانه‌ای استفاده شده است، اگر نقشه خوبی نداشته باشد، زندگی در آن چندان راحت نخواهد بود.

ساختاربندی صحیح از شلختگی محتوا جلوگیری می‌کند.

حال این پرسش مطرح می‌شود که آیا ساختار محتوا را باید از همان اول مشخص کنیم؟

بله؛ شما در ابتدا باید ساختاری‌بندی را انجام دهید. اما مطمئن باشید این ساختار در طول فرآیند تولید محتوا به مرور تغییر خواهد کرد. به همین خاطر در آغاز این فرآیند، چارچوب‌های کلی را تعیین کنید و کار را آغاز نمایید. ویرایش ساختار و اصلاح نهایی را به پایان کار موکول کنید. مهم آن است، چیزی که برای مخاطب نمایش داده می‌شود، ساختار درست و مناسبی داشته باشد.

 

محمدرضا رضائی

من محمدرضا رضائی، ژورنالیست و نویسنده علمی هستم. در این وب‌سایت قصد دارم تجربیاتم را در این زمینه با شما به اشتراک بگذارم.

در دوره رایگان و غیرحضوری نویسندگی علمی و تولید محتوا شرکت کنید. برای شرکت در این دوره کافی است نام و ایمیل خود را در فرم زیر وارد کنید تا دروس در کمتر از پنج دقیقه به ایمیل شما ارسال شود.

برای آشنایی با این دوره اینجا را کلیک کنید.

۴ comments

  • خیلی عالی بود.لطفا در مورد تولید محتوای علمی یا آموزش یک فعالیت در قالب داستان مطلب بگذارید.ممنون از سایت ارزشمندتان.

  • از تمام تلاش و زمانی که برای این نوع اطلاع رسانی و دانش پراکنی صرف می کنید سپاسگزارم.

    لطفا در مورد محتوای ترجمه ای در دنیای نگارش علمی هم اگر می تونید مقاله ای بنویسید چون دنیای آشفته و نابسامانی داره و هیچ طبقه بندی یا راهنمایی برای این نوع تولید محتوا وجود نداره !

    امیدوارم بازخورد خوب این کار نیک و علمی رو در دنیای واقعی و زندگی حرفه ای خود مشاهده کنید بزودی …

    • سلام
      خانم جواهری
      ممنون از پیام پرانرژی‌تون
      حتما درباره این موضوع به زودی مطلبی در سایت قرار خواهیم داد.

منطقه سربرگ نوار کناری خود را در حال حاضر خالی است. عجله کنید و اضافه کردن برخی از ویدجت.