آموزش نویسندگی | تولید محتوا | روزنامه نگاری

معرفی سبک‌های نویسندگی

انتخاب سبک نویسندگی، در انتقال مفاهیم هر مطلب تاثیر مهمی دارد. به خصوص وقتی قرار است به عنوان متخصص مقاله یا کتابی آموزشی بنویسیم، این مساله حساسیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین خاطر در این مقاله درباره سبک‌های مناسب برای نگارش مطالب علمی و آموزشی توضیحاتی ارائه شده است.

انواع سبک‌های نویسندگی

برای آنکه توضیحاتم خیلی پیچیده و پر شاخ و برگ نشود، سبک‌های نویسندگی را از نظر هدف نوشتن در دو گروه کلی دسته‌بندی می‌کنم:

سبک ادبی: هدف اصلی از این سبک، خلق اثری هنری است. هرچند از این بستر می‌توان برای انتقال مفاهیم مختلف بهره برد، اما معمولا افراد از خواندن متون ادبی بیشتر در پی لذت‌بردن از ماهیت هنری آنها هستند.

سبک ادبی خود به شاخه‌های مختلفی تقسیم می‌شود و هر کدام ویژگی‌های خاصی دارند. ذوق و قریحه اشخاص در نگارش متون ادبی زیبا و ماندگار نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای دارد. در حقیقت خواندن متون ادبی بیشتر بخش عاطفی مغز انسان‌ها را درگیر می‌کند. خوشبختانه در زبان فارسی، نمونه‌های ارزشمندی از آثار ادبی دیده می‌شود.

سبک‌های نویسندگی

سبک علمی (معیار): اگر بخواهم تعریف ساده‌ای از این سبک داشته باشم باید بگویم که هر متنی که ادبی نیست، علمی یا معیار است.

همه ما هر روز با نمونه‌های زیادی از متون علمی روبرو می‌شویم. از تابلوهای اطلاع‌رسانی در کوچه و خیابان گرفته تا مقالات نشریات‌ یا کتب علمی ـ آموزشی. همه این متون را در سبک علمی قرار می‌دهم.

به عبارت بهتر در این حالت، از نوشتن برای انتقال مفاهیم استفاده می‌شود و مهم است که آن مفهوم درست، شفاف و با کمترین ابهام انتقال پیدا کند. در سبک‌های علمی بر خلاف سبک‌های ادبی، نوشتن وسیله‌ای برای انتقال مفهوم است، نه اصل کار.

منتها اگر هنگام نگارش متون علمی از ظرافت‌های ادبی درست و به جا و در حد اعتدال استفاده کنیم، نوشته‌ های ما زیباتر و تاثیرگذارتر خواهند کرد. زیرا بخش عاطفی مغز خواننده را نشانه گرفته‌ایم!

تفاوت بین این دو سبک نگارش دقیقا مانند تفاوت بین خوانندگی و سخنرانی است. کسی که به کنسرت می‌رود انتظار سخنرانی و ارائه مطلب ندارد و کسی هم که به سخنرانی می‌رود انتظار دیدن و شنیدن اثری هنری را نخواهد داشت.

هرچند استفاده از طنز و یا برخی حرکات نمایشی از سوی سخنران (اگر به جا و درست استفاده شود) ارائه را از یکنواختی خارج می‌کند و اثربخشی آن را افزایش می‌دهد.

کدام سبک نویسندگی برای متخصصین مناسب‌تر است؟

با توجه به توضیحاتی که ارائه شد، بدون‌شک برای متخصصین سبک علمی، مناسب‌ترین سبک برای نگارش است. اما به این معنا نیست که انعطاف‌پذیر نباشیم. زیرا گاهی لازم است برای اثربخشی بیشتر و حتی تزئین و جلب توجه مخاطب از ویژگی‌های سبک‌های ادبی بهره ببریم.

ولی باید حواس‌مان باشد که در «چاه ادبی» گرفتار نشویم. زیرا برخی از نویسنده‌های تازه‌کار هنگام نوشتن مطالب خود در این موضوع زیاده‌روی می‌کنند و کار خود را نوشتن سخت می‌کنند؛ بدتر از آن ممکن  است کار خواننده نیز سخت‌تر شود. زیرا افراط در ادبی‌نویسی باعث کژفهمی و ابهام در فهم مطالب می‌شود.

اگر هم نویسنده ذوق و استعداد خوبی در این زمینه نداشته باشد، توی ذوق خواننده می‌خورد. مانند حالتی که به شخصی غیرحرفه‌ای، ویولون می‌دهیم و دیگر باید انتظار شنیدن هر صدای عجیب و غریبی را داشته باشیم.

توجه به این موضوع برای نوشتن مطالبی که مخاطب عام دارد، اهمیت بیشتری بیشتری پیدا می‌کند. مانند مطالبی که در وب‌سایت شرکت‌ها و سازمان‌ها قرار می‌گیرد یا مهم‌تر از آن مطالبی که در مطبوعات و خبرگزاری‌ها منتشر می‌شود.

سبک‌های نویسندگی

چگونه قلم خود در نگارش را پیدا کنیم؟

هر کسی که نویسندگی را آغاز می‌کند به مرور قلم خود را در نگارش پیدا می‌کند. منظور از «قلم» لحن و نحوه نگارش هر نویسنده است که تقریبا منحصر به اوست. این مساله در سخنرانی با صدای افراد قابل مقایسه است. اینکه هرکس صدای خاص خود را دارد؛ به طوری‌که در تماسی تلفنی هم قابل تشخیص است.

در حقیقت این روند باید برای هر نویسنده‌ای اتفاق بیفتد. بهترین روش برای پیداکردن قلم اختصاصی در نوشتن این است که همان‌طور که صحبت می‌کنیم، بنویسیم؛ ساده، راحت و صمیمی. بین لحن گفتاری و نوشتاری ما نباید تفاوت زیادی وجود داشته باشد؛ البته این به معنای محاوره‌‌نویسی یا شکسته‌نویسی نیست.

مثلا من در زبان گفتار می‌گویم: «فرق بین سیاره و ستاره اینه که سیاره از خودش نور نداره، اما ستاره نور داره…» طبیعتا در زبان نوشتار این عبارت را به این شکل می‌نویسم: «فرق بین سیاره و ستاره در این است که سیاره از خودش نور ندارد، اما ستاره نور دارد.» همان‌طور که دیدید، لحن این دو تفاوت زیادی با هم نداشتند.

فرض کنید که من عبارت یادشده را این‌گونه بنویسم: «از جمله تفاوت‌های بین سیاره و ستاره می‌توان به این ویژگی اشاره نمود که سیاره از خود نور ندارد، در حالی که ستاره این‌چنین نبوده و نور دارد.» بدون‌شک شما با عبارت آخر ارتباط کمتری برقرار می‌کنید.

اگر واقعا من در زبان گفتار از چنین لحنی استفاده می‌کنم، باید در نحوه بیانم تجدیدنظر کنم! زیرا این روش صحبت‌کردن یا نوشتن نشان می‌دهد که من در ساده‌‌سازی مطالب ناتوان هستم.

—————————————

pishnahad

برای دانلود رایگان این کتاب، لطفا ایمیل خود را در کادر زیر وارد:
[email-download download_id=”1″ contact_form_id=”484″]

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره کتاب «صفر کیلومتر»، اینجا را کلیک کنید.

محمدرضا رضائی

من محمدرضا رضائی، ژورنالیست و نویسنده علمی هستم. در این وب‌سایت قصد دارم تجربیاتم را در این زمینه با شما به اشتراک بگذارم.

در دوره رایگان و غیرحضوری نویسندگی علمی و تولید محتوا شرکت کنید. برای شرکت در این دوره کافی است نام و ایمیل خود را در فرم زیر وارد کنید تا دروس در کمتر از پنج دقیقه به ایمیل شما ارسال شود.

برای آشنایی با این دوره اینجا را کلیک کنید.

۳ comments

  • سلام و ممنون از مطلب جالبی که نوشتید
    اما می خوام بگم ساده نویسی بیش از حد هم باعث می شه فکر می کنند بی سوادی و یا بدتر از اون مطلبت خیلی بچه گانه نوشته شده

    • سلام
      قرار نیست ساده‌نویسی به مفهومی که می‌خواهیم در نوشته انتقال دهیم، ضربه بزند. منظور آن است که به خواننده کمک کند مفهوم را بهتر بفهمد. استفاده از اصطلاحات یا واژه‌های ناآشنا، به کاربردن جملات طولانی و مواردی از این دست، باعث می‌شود که متن ما پیچیده شود.
      فرض کنید قرار است جمله زیر را در مجله یا نشریه‌ای عمومی منتشر کنیم:
      «زندگی یک ستاره از رمبش گرانشی یک سحابی گازی آغاز می‌شود که عمدتا شامل هیدروژن به همراه هلیم و کمی از عناصر دیگر است.»
      به نظر شما چند نفر معنی رمبش گرانشی یا سحابی را می‌دادند؟
      حالا فرض کنید همین متن را با رعایت اصول ساده‌سازی بازنویسی کنیم:
      «ستارگان از فشرده‌شدن توده‌های بزرگی از گاز که به آنها سحابی می‌گویند، متولد می‌شوند. سحابی‌ها عمدتا از هیدروژن به همراه هلیم و کمی از عناصر دیگر تشکیل شده‌اند.»
      به نظر شما فهم کدام متن راحت‌تر است؟ و آیا ساده‌نویسی باعث بچه‌گانه شدن آن شده است؟

هدیه ویژه

رادیو علم‌نگار

ما را دنبال کنید

علم‌نگار را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

منطقه سربرگ نوار کناری خود را در حال حاضر خالی است. عجله کنید و اضافه کردن برخی از ویدجت.