آموزش نویسندگی | تولید محتوا | روزنامه نگاری

علم‌نگار؛ تولدت مبارک!

در جهان اطراف ما اتفاقات مختلفی در حال وقوع است. این اطلاعات در سال‌های اخیر به کمک رسانه‌های مختلف به گوش مردم جهان می‌رسد. رسانه‌هایی مانند رادیو، تلویزیون، مطبوعات و در این اواخر خبرگزاری‌های اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی، نقش مهمی در انتقال این اطلاعات که به آن «خبر» می‌گویند، ایفا کرده‌اند. در این میان اشخاصی به عنوان «خبرنگار»، وظیفه جمع‌آوری اطلاعات و تهیه این اخبار را برعهده دارند. خبرنگارانی که گاه برای تهیه یک خبر و یا گزارش یک رویداد حتی جان خودشان را به خطر می‌اندازند و هدف همه آنها دادن «آگاهی» به جامعه است. حالا این آگاهی‌دادن چه سودی دارد، خودش بحث مفصلی است؛ اما هر چه هست تقریبا همه اقشار جامعه به اخبار و اطلاعات مربوط به وقایع روزانه جهان نیاز دارند. چون هر کدام از این خبرها می‌تواند تاثیر مستقیمی در زندگی آنها داشته باشند. اما اگر از همین مردم درباره ۱۰شغلی که به طور روزانه با آن بیشترین ارتباط را دارند، بپرسید، احتمالا از نانوا، بقال و راننده تاکسی نام می‌برند، اما از خبرنگار ممکن است، حرفی به میان نیاید. شاید هم در یک فهرست ۲۰تایی از مشاغل روزانه هم خبرنگاری جایی نداشته باشد. اما اگر از این افراد بپرسید که آیا وقتی از زمان روزانه خود را به شنیدن، دیدن یا خواندن اخبار روز اختصاص می‌دهند، بدون شک جواب آنها مثبت است. حالا اگر بپرسید که چرا این کار را می‌کنید، برآیند پاسخ‌ها یک چیز بیشتر نیست و آن «نیاز به خوراک اطلاعاتی» است. این خوراک اطلاعاتی توسط رسانه‌هایی به مردم داده می‌شود که پیش از آن، آشپزهایی به اسم «خبرنگار»، آن را پخته، تزئین کرده و در قالب یک «دیس خبر»، روی پیشخوان این رسانه‌ها قرار داده تا توسط مردم سرو می‌شوند. در حقیقت خبرنگاری، حرفه‌ای ناپیدا در ضمیر جوامع امروزی است و همه با آن سروکار دارند، بی‌آنکه به آن توجه کنند.

در این میان به قول آن مثل معروف که می‌گوید «از بین پیامبران ما جرجیس را انتخاب کردیم»، ما هم از میان شغل‌ها و حرفه‌های مختلف «خبرنگاری» را انتخاب کرده و آنهم «خبرنگاری علمی»!

چرا خبرنگاری علمی؟

قبل از اینکه جواب این سوال را بدهم، بهتر است کمی درباره «علم» صحبت کنیم. ارسطو، «علم» را مجموعه‌ای از آگاهی‌های قابل اتکا می‌داند که از لحاظ منطقی و عقلانی قابل توضیح باشند. «علم» قاعده‌مند و عاری از هرگونه اعمال سلیقه است. «علم» هم می‌تواند «اشتباه» کند، اما هرگاه متوجه اشتباه شود، آن را «متواضعانه» پذیرفته و درصدد اصلاح آن بر می‌آید. بین دانشمندان «اختلاف» هست، اما «جنگ» نیست. «علم» بستری برای کسب دانش، آگاهی و فرار از جهل است. چیزی که دستاوردی جز آرامش و کمال آدمی به دنبال ندارد و به قول ایرج‌میرزا:

تکیه بر حسن مکن، در طلب علم برآی               این درختیست که هر فصل دهد بر تو ثمر

اما به پاسخ سوال برگردیم؛ «خبرنگاری علمی»، حرفه‌ای است که به جامعه درباره پدیده‌ها، رخدادها و رویدادهای علمی، آگاهی می‌دهد. این آگاهی به مردم کمک می‌کند، بینش واقع‌گرایانه‌تری نسبت به آنچه در اطراف آنها اتفاق می‌افتد، داشته باشند. یک «خبرنگار علم» به کمک آموخته‌های خود، سعی دارد «علم» را از «شبه‌علم» و «شبه‌علم» را از «غیرعلم» تشخیص داده و آنچه قطعیت دارد را به بیانی قابل فهم و تاثیرگذار، به میان توده مردم بیاورد. این اتفاق به توسعه علمی یک جامعه و در نتیجه پیشرفت آن کمک می‌کند.

 Smooth-Touch-Workspace

چرا وب‌سایت آموزش خبرنگاری علمی؟

در کشور ما موسسات و پژوهشکده‌های علمی مختلفی فعا‌ل‌اند. از طرفی دیگر بخشی از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در رشته‌های مختلف به کارهای پژوهشی در حوزه علم مشغول هستند. اما بخش زیادی از این پژوهشگران با قواعد و اصول کلی خبرنگاری و نویسندگی علمی برای مطبوعات و عموم مردم، آشنایی ندارند. از طرفی دیگر بخش زیادی از خبرنگاران به دلیل عدم آشنایی با موارد فوق، معمولا توانایی تهیه بسته‌های خبری و اطلاعاتی خوب و موثر در این زمینه و انتشار آن در مطبوعات را ندارند و حتی در برخی موارد، اطلاعات غلط و خارج از واقع را منتشر می‌کنند.

این موضوع درباره ترجمان دستاوردهای علمی خارجی، برای داخل هم وجود دارد. علت این اتفاق کمبود خبرنگاران علمی متبحر و نیز عدم وجود یک ساختار آموزشی منسجم برای تربیت نیروهایی در این زمینه است. اما بالاتر از همه آنها، عدم درک اهمیت پرداختن به خبرنگاری علمی در بدنه جامعه و دولت است. در حقیقت «خبرنگاری علمی» حلقه مهمی در زنجیره توسعه علمی یک جامعه محسوب می‌شود که باید همانند سایر بخش‌ها به آن توجه و در راستای تقویت و ارتقای آن گام برداشت.

«علم‌نگار» یا به عبارتی دیگر «وب‌سایت آموزش خبرنگاری علمی» با توجه به موضوعاتی که مطرح شد، به دنبال آن است تا به مخاطبین خود بیاموزد که «علم نوین» در جهان چیست و چگونه می‌توان دستاوردهای علمی را به بیانی ساده و قابل فهم به میان مردم آورد.

 جای چه کسانی در «علم‌نگار» خالی است؟!

  • اگر علاقمند به علم و ترویج آن هستید.
  • اگر علاقمند به حرفه خبرنگاری هستید.
  • اگر دانشجو یا فارغ‌التحصیل یکی از رشته‌های علوم پایه یا مهندسی هستید.
  • اگر دانشجو و یا فارغ‌التحصیل رشته‌های روابط عمومی و مشابه آن هستید.
  • اگر یکی از خبرنگاران فعال در خبرگزاری‌ها، مطبوعات و نشریات هستید.
  • اگر مسئول یا کارمند روابط عمومی در یکی از موسسات و سازمان‌های علمی هستید.

جای شما در «علم‌نگار» خالی است…

elmnegar-main-retina-logo

محمدرضا رضائی

من محمدرضا رضائی، ژورنالیست و نویسنده علمی هستم. در این وب‌سایت قصد دارم تجربیاتم را در این زمینه با شما به اشتراک بگذارم.

در دوره رایگان و غیرحضوری نویسندگی علمی و تولید محتوا شرکت کنید. برای شرکت در این دوره کافی است نام و ایمیل خود را در فرم زیر وارد کنید تا دروس در کمتر از پنج دقیقه به ایمیل شما ارسال شود.

برای آشنایی با این دوره اینجا را کلیک کنید.

۴ comments

  • دوست گرانقدر و عزیز
    آقای رضایی
    ار ابتکار و نوآوری شما سورپرایز شدم، مثل همیشه چیزهای نو، رو کردین. رسالت آموزش آنچه فرا آموخته‌ایم و انتقال آن به دیگران نه تنها به این گفته امیر مومنان که “الزکات العلم نشرهُ” عمل کرده بلکه موجب رشد و توسعه چند بعدی نشر دهنده هم خواهد شد. به اشتراک گذاشتن آموخته‌ها و تجربیات گرانبهای شما در این سالها را به فال نیک گرفته و از خداوند عز و جل پایداری و پیوزی برای شما در این راه آرزومندم.
    برادر کوچک شما

منطقه سربرگ نوار کناری خود را در حال حاضر خالی است. عجله کنید و اضافه کردن برخی از ویدجت.