آموزش نویسندگی | تولید محتوا | روزنامه نگاری

چگونه مطالب خود را ویراستاری کنیم؟

وقتی نگارش مطلبی تمام می‌شود،‌ نوبت به ویراستاری آن می‌رسد. اجازه دهید چند ساعت از پایان نوشتن مطلب‌تان بگذرد تا بتوانید آن را با ذهنی سرزنده و نقادانه ویراستاری کنید. در این وضعیت دقت شما بالاتر می‌رود. هر مطلب بعد از نوشتن به چند نوع ویرایش نیاز دارد. در ادامه با انواع ویراستاری می‌شوید.

پیشنهاد می‌شود ویراستاری را به ترتیب زیر انجام دهید:

ویراستاری علمی

نخست همه تعاریف، اعداد و ارقام، نام مکان‌ها، اسامی اشخاص و هر چیزی را که ارزش و اعتبار علمی مطلب شما به آن بستگی دارد، بررسی کنید. مثلا ننوشته باشید، هرمز جزیره کوچکی در دریای خزر است!

اگر در درستی موضوعی شک و تردید دارید، می‌توانید از افراد مطلع بپرسید. یا پس از بررسی نوشته از سوی خودتان، مطلب را با هدف ویراستاری علمی به فرد مطلع و آگاهی بسپارید.

ویراستاری مفهومی

امکان‌ دارد در مطلب‌تان بعضی مفاهیم را به خوبی بیان نکرده باشید. همین مساله ممکن است باعث بروز گژفهمی‌هایی در ذهن مخاطب شود. یا برای توضیح یک موضوع مثالی آورده‌اید که کاملا بی‌ربط است و اصلا مثال خوبی نیست. شاید برخی از موضوعات مفهوم درستی را منتقل نمی‌کنند. مثلا یکی از دوستان من در اول مقدمه کتابش پاراگراف‌ زیر را نوشته بود:

قولی که به شما می‌دهم این است که شما هم جزء افراد موفقی هستید که مطالعه کتاب را برگزیده‌اید.

به دوستم گفتم که منظور تو دقیقا از این جمله چیست؟ یعنی به خواننده کتاب‌ قول می‌دهی که موفق است؟ یا کسی که این کتاب را تهیه کرده آدم موفقی است؟ یا آدم‌ها برای اینکه موفق شوند باید کتاب بخوانند؟ یا نشانه موفق‌بودن افراد مطالعه کتاب است؟ او گفت منظورم این بود یکی از ویژگی آدم‌های موفق، خواندن کتاب است! در حالی که این مفهوم به خوبی در جمله بالا، منتقل نشده بود.

گاهی اوقات به واسطه نوع نگارش، مفهوم و حسی به مخاطب منتقل می‌شود که شما به عنوان نویسنده از آن بی‌خبر هستید.

ویراستاری فنی

ساختار و نوع روایت مطلب‌تان را بررسی کنید. شاید لازم باشد برخی از بخش‌ها را حذف یا جابجا کنید. امکان دارد به این نتیجه برسید که لازم است بخش کوچکی به مطلب اضافه کنید.

ویراستاری ادبی و املایی

معمولا این نوع ویرایش در آخرین مرحله انجام می‌شود. زمانی که همه تغییرات روی مطلب انجام شده است. در ویرایش ادبی و املایی، متن از نظر قواعد دستور زبان و درست‌نویسی واژه‌ها بررسی و اصلاح می‌شود. 

این کار به روان‌خوانی مطلب و انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند. خواندن متنی که پر از ایرادات دستوری و غلط‌های املایی باشد، خسته‌کننده است. مانند زمانی که به صحبت‌های فردی گوش می‌دهیم و او مرتب تپق می‌زند و جملات و واژه‌ها را به درستی بیان نمی‌کند.

ویراستاری ادبی، حرفه‌ای کاملا تخصصی است و برای آن باید آموزش‌های ویژه‌ای را طی کرد. اما شما به عنوان نویسنده لازم است نکات اولیه‌ای در زمینه آیین نگارش یاد بگیرید. چرا که باعث می‌شود ویراستار حرفه‌ای، تغییرات کمتری در متن شما اعمال کند.

من بارها دیده‌ام که ویراستاران مجبور شدند برخی از متون نویسنده‌ها را به دلیل عدم رعایت قواعد نگارشی، کاملا بازنویسی کنند. خب در نظر بگیرید متنی که ویراستار نیمی از آن را تغییر داده است، دیگر قلم و ادبیات نویسنده آن نیست. این شبیه به زمانی است که در جمع از فرد دیگری درخواست کنیم تا جای ما حرف بزند! یا مرتب صحبت‌های ما را اصلاح کند.

از آنجایی که قواعد دستور زبان بسیار گسترده هستند، در دوره غیرحضوری درست بنویسیم، برخی از مهم‌ترین و پایه‌ای‌ترین قواعد نگارشی را آموزش داده‌ام. برای آشنایی بیشتر با این دوره و تهیه آن اینجا را کلیک کنید.

 

محمدرضا رضائی

من محمدرضا رضائی، ژورنالیست و نویسنده علمی هستم. در این وب‌سایت قصد دارم تجربیاتم را در این زمینه با شما به اشتراک بگذارم.

در دوره رایگان و غیرحضوری نویسندگی علمی و تولید محتوا شرکت کنید. برای شرکت در این دوره کافی است نام و ایمیل خود را در فرم زیر وارد کنید تا دروس در کمتر از پنج دقیقه به ایمیل شما ارسال شود.

برای آشنایی با این دوره اینجا را کلیک کنید.

۲ comments

  • متاسفانه، ویراستاری و نمونه‌خوانی حتی در میان انتشاراتی‌ها و اهالی قلم هم زیاد جدی گرفته نمی‌شود و به عنوان یک بخش زائد به آن نگاه می‌شود.

  • استاد رضائی عزیز
    مطالبی که بابت ویراستاری و نویسندگی ارائه میدید بسیار ارزشمند و مهم هستند. تشکر بابت زحماتی که میکشید. امیدوارم همگی بتونن اطلاعات خودشون رو در زمینه نویسندگی و ارائه مطلب بالا ببرن.
    موفق باشید.

منطقه سربرگ نوار کناری خود را در حال حاضر خالی است. عجله کنید و اضافه کردن برخی از ویدجت.