آموزش نویسندگی | تولید محتوا | روزنامه نگاری

چرا گاهی نوشتن برای ما سخت می‌شود؟

حتما برای‌تان پیش آمده است که باید متنی را می‌نوشتید، اما وقتی قلم به دست گرفتید یا پشت رایانه‌تان نشستید، انگار ذهن‌تان قفل می‌کند. کلافه می‌شوید و هر چه تلاش می‌کنید، به درب بسته می‌خورید. در این وضعیت سه حالت پیش می‌آید؛ نوشتن را رها می‌کنید، اگر بتوانید آن را به کس دیگری واگذار می‌کنید و یا در خوش‌بینانه‌ترین حالت پس از چند بار تلاش ناموفق، بالاخره چند خطی می‌نویسد.

ولی چه اتفاقی می‌افتد که گاهی اوقات به قول معروف نمی‌توانیم دست به قلم شویم؟ و راه‌حل رهایی از این شرایط چیست؟

موانع نوشتن ۱: کمبود اطلاعات

قبل از هر چیز مطمئن شوید درباره موضوعی که قرار است بنویسید، اطلاعات کافی دارید. یا حداقل منابع‌تان در دسترس هستند. زیرا گاهی اوقات به خاطر کمبود مطالعات اولیه، قادر نیستیم دانسته‌های خود را روی کاغذ بیاوریم.

اگر می‌توانید همان موقع یک بار برای خود (ترجیحا با صدای بلند) یا فرد دیگری درباره آن موضوع توضیح دهید. آیا هنگام توضیح‌دادن اطلاعات کم می‌آورید؟ اگر این چنین است، حتما یک بار دیگر به منابع و مطالعات خود رجوع نمایید و آنها را حتی شده سطحی مطالعه کنید.

موانع نوشتن

موانع نوشتن ۲: نداشتن ساختاربندی

قبل از آنکه نوشتن را شروع کنیم، باید ساختاربندی مطلب‌مان را مشخص نماییم. منظور از ساختاربندی این است که اول تعیین کنیم قرار است درباره چه چیزهایی بنویسیم؟

برای این کار ابتدا موضوعات را به صورت تیتروار یا پرسشی بنویسید. این کار از شما چند دقیقه بیشتر وقت نمی‌گیرد، اما کار شما را بسیار راحت می‌کند. اندکی تمرکز کنید و هر چه به ذهن‌تان می‌آید را بنویسید. به این کار در اصطلاح بارش فکری  یا طوفان ذهنی می‌گویند.

سپس می‌توانید موضوعات را مرتب کنید و بعد درباره هر کدام به هر میزان که لازم است، مطلب بنویسید. شاید هم راحت‌تر باشید که ابتدا بنویسید و سپس عناوین را مرتب کنید. ریش و قیچی دست خودتان.

برای ساختاربندی نوشته‌هایتان می‌توانید از «نقشه ذهنی» یا «مایندمپ» هم استفاده کنید. این روش بسیار حرفه‌ای و مبتنی بر ساختار یادگیری مغز است.

شما می‌توانید نقشه ذهنی را به صورت دستی یا به کمک نرم‌افزار بکشید. نرم‌افزارهای I mind map و Xmind بهترین نمونه‌های نرم‌افزارهای ترسیم نقشه ذهنی هستند.

اگر می‌خواهید به صورت دستی این کار را انجام دهید، روش کار بسیار ساده است. موضوع کلی نوشته خود را در مرکز بنویسید و دایره‌ای به دور آن رسم کنید. سپس ۴ الی ۷ موضوع اصلی مطلب‌تان را به ترتیب در جهت عقربه‌های ساعت در اطراف دایره مرکزی با کمی فاصله بنویسید و آنها را با خطوط منحنی به دایره وصل کنید. بهتر است هر خط رنگ متفاوتی داشته باشد. سپس زیرعنوان‌های هر موضوع اصلی را در کنار آنها بنویسید و با خطوط منحنی به موضوع مربوطه وصل کنید.

اگر هم از نرم‌افزار استفاده می‌کنید، روش کار به همین صورت است، با این تفاوت که کار ترسیم اشکال و خطوط را بر عهده نرم‌افزار می‌گذارید. کارشناسان آموزش و یادگیری پیشنهاد می‌کنند برای افزایش عملکرد مغز بهتر است، نقشه‌های ذهنی با دست روی کاغذ کشیده شوند. اما خوب ترسیم نقشه ذهنی با استفاده از نرم‌افزار دقت و سرعت کار ما را بیشتر می‌کند.

من برای نمونه، نقشه ذهنی همین مقاله را در ادامه آورده‌ام. برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگ‌تر روی آن کلیک کنید.

موانع نوشتن

موانع نوشتن ۳: انتخاب سبک اشتباه در نویسندگی

وقتی قرار است شما به عنوان متخصص مطلبی برای اطلاع‌رسانی یا آموزش بنویسید، باید از سبک علمی یا معیار برای این کار استفاده کنید. همان‌طور که حرف‌ می‌زنید، بنویسید و سعی نکنید خیلی ادیبانه و هنری قلم بزنید. زیرا معمولا ادبی‌نویسی کار شما را در نوشتن سخت می‌کند و از طرفی دیگر در نوشته شما باعث بروز کج‌فهمی‌ها و ابهاماتی نیز شود. پیشنهاد می‌کنم برای روشن‌شدن این موضوع مقاله «سبک‌های نویسندگی» را بخوانید.

موانع نوشتن ۴: تمرکز کم

خود من بعضی مواقع می‌دانم قرار است چه چیزی بنویسم. اما وقتی تایپ‌کردن را شروع می‌کنم، به سختی می‌توانم جمله‌بندی کنم. واژه‌ها به درستی پشت سرهم نمی‌آیند یا حتی از خاطرم می‌روند.

تمام اینها ناشی از کمبود یا نداشتن تمرکز است. احتمالا شما هم با این موقعیت یا شرایطی شبیه به این روبرو شده‌اید. اول از همه ببینید چه عامل یا عواملی تمرکز شما را به هم می‌زنند.

برخی از عوامل به محیطی که در آن هستیم، بستگی دارد. اعلان‌های تلفن همراه، روشن‌بودن رادیو یا تلویزیون، بازبودن نرم‌افزارهای پیغام‌رسان مانند تلگرام، سر و صدای اطرافیان و چیزهایی مثل این.

خوب کاملا مشخص است که باید در این مواقع چه کار کرد. عوامل حواس‌پرتی را تا حد امکان کم کرد یا اگر می‌توانیم به جایی برویم که کسی یا چیزی مزاحم ما نشود.

برخی دیگر از عوامل حواس‌پرتی به ذهن و تفکرات ما مربوط می‌شود. اتفاقی روزانه یا حرف کسی ذهن ما را درگیر کرده است. استرس انجام کاری را داریم و غیره.

شاید هیچ چیز به اندازه «ریلکسیشن» در آن موقع به داد ما نرسد. همین الان به راحتی با جستجوی همین واژه در اینترنت به ده‌ها مقاله آموزشی و ترفندهای کاربردی برای ریلکسیشن دست پیدا می‌کنید. بعضی از تمرین‌های ریلکسیشن در کمتر از ۱۰ دقیقه حال شما را بهتر می‌کند.

اگر هم امکانش را دارید عضو کتابخانه محله‌تان شوید و از سالن مطالعه آن استفاده کنید. سالن‌های مطالعه مکان‌های بسیار خوبی برای نوشتن هستند. سکوت و آرامش موجود در این سالن‌ها برای نوشتن فوق‌العاده هستند.

موانع نوشتن

موانع نوشتن ۵: خستگی زیاد

گاهی اوقات کارها و فعالیت‌های روزانه چنان ما را خسته می‌کنند که حتی توان حرف‌زدن هم نداریم تا برسد به نوشتن!

گرسنگی، ضعف عضلانی، بی‌خوابی و همه اینها می‌تواند مانع نوشتن ما شوند. بهتر است این موانع را برطرف کنیم و بعد به نوشتن بپردازیم. زیرا با این حالت احتمالا نوشته ما چیز خوبی از آب در نمی‌آید.

اگر قرار است قبل از نوشتن چیزی بخورید، سعی کنید غذای ساده و سبکی باشد و در خوردن زیاده‌روی نکنید. (به خصوص غذاهای چرب) چون سنگین می‌شوید و ممکن است خواب‌آلوده شوید.

اگر هم قرار است چند دقیقه یا چند ساعت بخوابید، قبل از آن به هیچ وجه کتابی نخوانید یا به سراغ شبکه‌های اجتماعی نروید. حتی تلویزیون و رادیو را هم خاموش کنید.

زیرا مغز شما هم مانند جسم‌تان به استراحت نیاز دارد. با انجام این کارها قبل از خواب و استراحت، مغز خود را همچنان فعال نگه خواهید داشت و احتمالا پس از برخواستن از خواب، با آنکه جسم‌تان استراحت کرده است، اما ذهن‌تان همچنان خسته خواهد بود.

موانع نوشتن

موانع نوشتن ۶: مشغله‌های کاری زیاد

برخی از شغل‌ها بسیار پرمشغله و پراسترس هستند. دوستانی را می‌شناسم که از صبح تا عصر به شدت کار می‌کنند. حال بعد از آنکه به خانه می‌آیند باید روی مثلا پایان‌نامه خود و یا نوشتن گزارش برای جایی متمرکز شوند. اما خوب خستگی و فرصت محدود به آنها اجازه انجام این کار را نمی‌دهد. طی روز هم برای این کار فرصتی ندارند.

همیشه این افراد شاکی هستند که کلی مطلب عقب‌افتاده برای نوشتن دارند. جالب است برخی از مطالب دقیقا به همان کار روزانه آنها مربوط می‌شود. ظاهرا کسی هم جز خودشان نمی‌توانند بنویسند.

راستش خود من حدود ۲ سال مدیر روابط عمومی مجموعه‌ای علمی بودم. کسانی که با حرفه روابط عمومی آشنایی دارند، به خوبی می‌دادند که این بخش در هر سازمان و مجموعه‌ای چقدر پرکار است. اکثر مدیران و کارمندان بخش روابط عمومی، وقت برای سرخاراندن ندارند!

موانع نوشتن

حال من در کنار وظایف روابط عمومی، باید مطالبی برای وب‌سایت سازمان خود می‌نوشتم. همچنین در خارج از ساعات اداری و در خانه به عنوان شغل دوم برای نشریات و روزنامه‌های مختلف هم قلم می‌زدم. ایجاد تعادل بین کارهای اجرایی روزانه با نوشتن بسیار سخت بود.

وقتی هم که به خانه می‌آمدم، اغلب خستگی مانع از آن می‌شد که بتوانم به موقع سر کار نوشتن بنشینم.

برای مقابله با این شرایط چند ترفند به کار می‌بستم که در بیشتر مواقع به دادم می‌رسید.

فاصله بین خانه تا محل کارم حدود ۱۵ دقیقه پیاده‌روی داشت. من صبح‌ها که ذهنم سرزنده‌تر بود، این فاصله را پیاده می‌آمدم و در این فاصله نرم‌افزار ضبط صدای موبایلم را فعال می‌کردم و درباره مطلبی که قرار بود آن روز بنویسیم، حرف می‌زدم.

از آنجایی که با گوشی موبایل حرف می‌زدم، رهگذران هم فکر می‌کردند در حال صحبت تلفنی هستم و خوشبختانه نمی‌دانستند که دارم با خودم حرف می‌زنم!

وقتی به خانه برمی‌گشتم، فقط کافی بود آن فایل صوتی را پیاده‌سازی و ویرایش کنم. طبیعتا این کار به تمرکز و فکر زیادی نیاز ندارد. شاید هم دیگران هم بتوانند در این کار به ما کمک کنند.

گاهی اوقات هم اندکی زودتر از سایر همکاران به سرکار می‌رفتم که از سکوت اول صبح اداره برای نوشتن مطالب آن روز استفاده کنم و یا برخی روزها که تراکم کاری کمتر بود، از همکارم درخواست می‌کردم که پاسخ تلفن‌های احتمالی را بدهد و برای ساعتی درب اتاقم را می‌بستم و شروع به نوشتن می‌کردم. بعضی مواقع هم کمی بیشتر از ساعت کاری در محل کارم می‌ماندم و مطالبم را می‌نوشتم.

حتما در لابه‌لای کارهای روزانه می‌توان فرصت‌هایی به این شکل برای نوشتن پیدا کرد.

——————————————————

موانع نوشتن

 

محمدرضا رضائی

من محمدرضا رضائی، ژورنالیست و نویسنده علمی هستم. در این وب‌سایت قصد دارم تجربیاتم را در این زمینه با شما به اشتراک بگذارم.

در دوره رایگان و غیرحضوری نویسندگی علمی و تولید محتوا شرکت کنید. برای شرکت در این دوره کافی است نام و ایمیل خود را در فرم زیر وارد کنید تا دروس در کمتر از پنج دقیقه به ایمیل شما ارسال شود.

برای آشنایی با این دوره اینجا را کلیک کنید.

۷ comments

  • ممنون بابت مطبلتون. نکات خوبی رو اشاره کردید
    لطفا در مورد کمالگرایی در نوشتن هم بنویسید اینم یه مانع جدیه
    مدتی قبل شروع به نوشتن کردم اما بعد به خاطر وسواس و کمالگرایی روند نوشتنم کند و بعد متقوف شد

    • دوست گرامی
      سلام. از اظهار لطف شما سپاسگزارم
      ممنون از پیشنهاد شما. حتما در این زمینه در نخستین فرصت مطلب مناسبی آماده خواهیم کرد

  • با سلام
    ممنون از بابت ارائه مطالب ارزشمندتون در ارتباط با این موضوع و راهکارهای خلاقانه

منطقه سربرگ نوار کناری خود را در حال حاضر خالی است. عجله کنید و اضافه کردن برخی از ویدجت.