آموزش نویسندگی | تولید محتوا | روزنامه نگاری

هشت پیشنهاد ساده برای یک نوشته خوب

معمولا از دیدن فایل‌های ارسالی مطالبی که به نویسنده‌ها سفارش داده‌ام، وحشت‌زده می‌ّشوم! استفاده از قلم‌‌های (فونت)‌ عجیب و غریب به همراه عدم رعایت ساده‌ترین اصول نگارش متن، مهم‌ترین دلایل وحشت من از این فایل‌هاست. البته این مساله صرفا در میان خبرنگاران و نویسندگان تازه‌کار نیست، بلکه در بسیاری از نامه‌های اداری و مقالات دانشجویی این ایرادات وجود دارد. در اینجا قصد دارم چند اصول ساده و ابتدایی درباره نگارش متون در نرم‌افزار واژه‌پرداز «وُرد» را به شما آموزش دهم. مطمئن باشید با به کارگیری این آموزش‌ها، علاوه بر آنکه متون شما خواناتر و زیباتر دیده شده، تاثیر بهتری روی خواننده خواهد داشت. اینها قواعدی هستند که در صورت بکارگیری، کار ویراستار بعد از خود را نیز راحت‌تر کرده‌اید. ویراستار بعدی شما ممکن است دبیر سرویس یا سردبیر نشریه‌ای باشد که در آن کار می‌کنید یا شاید هم مدیر روابط عمومی مجموعه‌ای باشد که در آن مشغول به فعالیت هستید.

۱- استفاده از قلم‌های مناسب

هر قلمی که به نظرتان جالب می‌آید، برای نگارش متن یک مقاله یا گزارش، ممکن است مناسب نباشد. قلم‌های سریB، رایج‌ترین و معمول‌ترین نوع قلم‌های نصب‌شده در اکثر رایانه‌هاست. بهتر است برای نوشتن متن اصلی مطالب از قلم‌های «میترا»، «نازنین»، «زَر» و «لوتوس» با اندازه قلم ۱۳ یا ۱۴ استفاده کنید. خواندن متون تایپ شده با این قلم‌ها، هم در نمایش‌گر رایانه‌ها و هم به صورت چاپ خواناتر و مرتب‌تر خواهد بود. این قلم‌ها یک ویژگی خوب دیگر نیز دارند که در صورت استفاده از حالت پررنگ (Bold)، برای تیترها و میان‌تیترهای مطالب بسیار مناسب هستند.

8-Prop

۲- هم‌طراز کردن متون

سعی کنید با استفاده از ابزارهای ویرایش متن در واژه‌پرداز وُرد، متون را از چپ و راست هم‌طراز یا به عبارت دیگرJustify کنید. به این شکل متون مرتب‌تر دیده می‌شوند.

۳- استفاده از تنوین

سعی کنید از نشانه‌های تنوین و همزه در نوشته‌های خود استفاده نکنید. همچنین از نشانه‌هایی مانند کسره، فتحه، ضمه و تشدید، صرفا در جاهایی که به روانخوانی متن کمک می‌کند، استفاده نمایید.

۴- استفاده از «ی» میانجی

از «ی» میانجی تنها در کلماتی استفاده کنید که به «الف» ختم می‌شوند. مانند «اولیای مدرسه»؛ در سایر موارد به هیچ وجه از «ی» میانجی استفاده نکنید. مثال: «دهکده‌ی غربی» — «دهکده غربی»

۵- فاصله و نیم‌فاصله

یکی از اشتباهات رایج اغلب افراد در تایپ متون، عدم رعایت «نیم‌فاصله» است. پسوندها و پیشوند‌های کلمات باید به صورت جدا و به صورت نیم‌فاصله به کلمه اصلی نوشته شود. برای گذاشتن نیم‌فاصله و همچنین اصلاح صفحه کلید رایانه خود، می‌توانید از نرم‌افزار «TrayLayout» استفاده کنید. این نرم‌افزار حجم بسیار کمی دارد و پس از اجرای نرم‌افزار، از کلید‌های ترکیبی «Shift+Space»، برای نیم‌فاصله استفاده نمایید. در جدول زیر مواردی از این اشتباهات که در اثر عدم رعایت نیم‌فاصله در نوشتن کلمات ایجاد می‌شود، ارائه شده‌ است.

8-Prop-(1)

۶- «غیره» به جای «…»

همیشه به جای «…»، از واژه «غیره» استفاده کنید. مانند: «موشک‌ها، فضاپیماها، کاوشگرها و غیره».

۷- نشانه‌گذاری

نشانه‌های «کاما»، «نقطه»، «نقل قول»، «تعجب»، «سوال» و مواردی از این دست همواره به کلمه قبل خود می‌چسبد و از کلمه بعد از خود به اندازه یک فاصله، جدا می‌شود. همچنین بعد از هر عدد، بهتر است از «کاما» استفاده شود. مانند: «در سال ۱۹۶۹، نخستین انسان در ماه فرود آمد».

برخی از اشتباهات رایج در جدول زیر آمده است:

8-Prop-(2)

۸- گیومه و پرانتز

نقل قول‌ها را همگی در گیومه «» بگذارید. همچنین بهتر است نام‌ها و اسامی خاص نیز در جایی از متن که برای نخستین‌بار استفاده می‌شوند نیز، در گیومه گذاشته شود. اما پرانتزها () در مواردی به کار می‌رود که قصد ارائه مطلب و یا نکته‌ای مستقل از نظر نوشتاری را در متن اصلی مقاله داریم که از نظر محتوایی مرتبط با جمله است، اما نیازی نیست در متن اصلی باشد.

اما قاعده نگارش در گیومه و پرانتز به این شکل است که گیومه یا پرانتز باز از کلمه قبل خود به اندازه یک فاصله جدا می‌شود و به کلمه بعد از خود می‌چسبد و در مورد گیومه یا پرانتز بسته، این روند برعکس انجام می‌شود.

نکته دیگر این‌که نقطه پایان جمله در گیومه و پرانتز در بیرون آن بدون فاصله گذاشته می‌شود.

8-Prop-(3)

محمدرضا رضائی

من محمدرضا رضائی، ژورنالیست و نویسنده علمی هستم. در این وب‌سایت قصد دارم تجربیاتم را در این زمینه با شما به اشتراک بگذارم.

در دوره رایگان و غیرحضوری نویسندگی علمی و تولید محتوا شرکت کنید. برای شرکت در این دوره کافی است نام و ایمیل خود را در فرم زیر وارد کنید تا دروس در کمتر از پنج دقیقه به ایمیل شما ارسال شود.

برای آشنایی با این دوره اینجا را کلیک کنید.

۸ comments

  • سلام. امیدوارم حالتون خوب باشه.

    به نظرم هم تراز کردن متن‌ها لزوما موجب بهتر خوانده شدن متن نمی‌شود مگر در مواردی که طول خط کوتاه باشد. در نرم افرار ورد که طول خطها تقریبا بلند است به نظرم هم تراز نبودن کار ویراستار را برای خواندن و رفتن به خط بعد آسان می کند.

    در مورد «ی» میانجی هم فکر کنم غلط نیست. یعنی دیدم که اکثر ویراستاران آنرا به کار می‌برند و استفاده از آن را توصیه می کنند.

    • آقای اکبرنیا
      سلام. ممنون از پیام‌تان
      علت توصیه من برای هم‌طراز‌کردن متون، جلوه بصری بهتر آن و مرتب‌دیده‌تر شدن متن است. وگرنه این کار تاثیر خیلی زیادی روی کار ویراستار در تحریریه‌ها نمی‌گذارد.
      در مورد «ی» میانجی، براساس دستورالعمل فرهنگستان استفاده از آن توصیه شده است. برخی از ویراستاران نیز آن را به کار می‌برند. به همین دلیل استفاده از آن به هیچ وجه غلط نیست. اما در اکثر متون یک حرف زاید است و اغلب خوانایی و زیبایی متن را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. به طور مثال:
      برنده‌ی جایزه‌ی جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم فجر
      برنده جایزه جشنواره بین‌المللی فیلم فجر

  • سلام
    ممنون آقای رضایی بابت نکاتی که اشاره کردید

    یک افزونه برای نرم‌افزار ورد هست به اسم ویراستیار که بیشتر این اصلاحات رو روی متن انجام میده
    اما بهتره هر کسی با این قواعد اشنا باشه
    بعد از این نرم‌افزار استفاده کنه

    http://virastyar.ir/

  • سلام جناب رضایی!
    امید که صحتمند باشید. من کتاب صفر کیلو متر رو خوندم، التبه تا بحال تمرین عملی رو شروع نکردم، تخصص من در حوزه علم اقتصاد و مدیرت است، یعنی رشته که خواندم/می‌خونم اقتصاد است. و درضمن علاقه نوشتن به مسایل و موضوعات سیاسی روز و نقد و بررسی آن‌ها دارم. درین صورت نمی‌تونم همزمان هم در رشته تخصصی خود و هم در حوزه دوم که گفتم بنویسم؟

    • دوست عزیز
      سلام
      بنده هم برای شما آرزوی سلامتی دارم.
      قبل از هر چیز باید عرض کنم که سیاست، حوزه بسیار حساس و چالش برانگیزی هست. به همین خاطر برای آنکه در این زمینه بتوان خوب نوشت و جانب انصاف را رعایت کرد، نیازمند بینش و مطالعات وسیعی هستیم. اما شما در هر زمینه‌ای که علاقمند باشید، می‌توانید بنویسید؛ منتها باید به این نکته توجه کنید که در هر حوزه‌ای که می‌نویسید، «خوب» بنویسید. به شکلی که به مرور با افزایش تجربیات، بتوانید در آن حوزه متبحر شوید.
      اما پیشنهادی که درباره شما به ذهنم می‌رسد این است که شما با توجه به این‌که اقتصاد خوانده‌اید و به حوزه سیاست هم علاقمند هستید، پیرامون موضوعاتی به نوشتن بپردازید که رابطه‌ای بین این دو ایجاد کند. مثلا شما می‌توانید اثرات تصمیمات سیاسی را به صورت علمی بر اقتصاد بررسی کنید و مواردی مانند این.
      به نظر من به این شکل شما هم تخصص خود را در حوزه نویسندگی علمی وارد کرده‌اید و هم در زمینه مورد علاقه خود نیز وارد شده‌اید. البته معمولا مسائل اقتصادی و سیاسی در سطوح کلان وابستگی زیادی نسبت به هم دارند.
      موفق و پیروز باشید

منطقه سربرگ نوار کناری خود را در حال حاضر خالی است. عجله کنید و اضافه کردن برخی از ویدجت.